Als er één land is waar fietsen net zo vanzelfsprekend is als ademhalen, dan is het Nederland wel. U ziet het overal: jonge kinderen op een loopfiets, scholieren die met z'n vijven naast elkaar rijden, ouders met twee kinderen en een krat vol boodschappen voorop. Maar juist omdat er zóveel gefietst wordt, zijn er ook strakke regels. En ja, die gelden ook voor u.
Veel mensen denken dat fietsen hier een soort vrije sport is, zonder echte verplichtingen. Maar in werkelijkheid gelden er duidelijke verkeersregels - met bijbehorende boetes als u zich daar niet aan houdt. En terecht, want met al dat verkeer om u heen kan het behoorlijk misgaan als niet iedereen weet waar hij aan toe is.
Waar mag u eigenlijk fietsen
Op plekken waar een fietspad ligt, hoort u daarop te rijden. Simpel zat. Het is niet optioneel. Ziet u een blauw rond bord met een witte fiets erop? Dan moet u daar rijden en mag u niet op de rijbaan. Is er geen fietspad? Dan mag u gewoon op de rijbaan fietsen, zolang dat niet met een bord verboden is.
Op de stoep fietsen is uit den boze, behalve als u een kind onder de zes jaar begeleidt. Die mogen nog wel even wennen aan het echte verkeer. En bent u snorfietser? Let dan goed op: in sommige steden moet u met helm op de rijbaan rijden, niet meer op het fietspad. De regels kunnen dus per gemeente verschillen.
Zonder licht - Dan bent u de pineut
Zodra het begint te schemeren, bent u verplicht om uw fietsverlichting aan te zetten. Voorop wit of geel, achterop rood. En nee, knipperende lichtjes zijn niet toegestaan. Het moet constant branden én goed zichtbaar zijn, het liefst netjes vastgemaakt aan uw stuur of zadel. Lampjes bungelend aan uw jas of tas worden niet aanvaard.
Reflectoren op de trappers, wielen en achterkant van uw fiets zijn ook verplicht. De meeste moderne fietsen hebben dat gelukkig standaard.
De telefoon - Handen los, ogen op de weg
Sinds een paar jaar mag u geen telefoon meer vasthouden tijdens het fietsen. Het maakt niet uit of u aan het bellen bent, een route checkt of alleen snel een appje stuurt. Zodra u fietst, moeten uw handen aan het stuur zitten. De politie let hier streng op en als u betrapt wordt, kost dat u €160.
Handsfree bellen mag overigens wel, mits u uw telefoon stevig vastzet in een houder. Oortjes gebruiken mag ook, zolang u het verkeer maar goed blijft horen.
Verkeersregels gelden óók voor fietsers
U bent misschien niet met 50 km/u onderweg, maar dat betekent niet dat u zich nergens aan hoeft te houden. Fietsers vallen gewoon onder de algemene verkeersregels. Dus ja, u moet stoppen voor rood licht, u moet richting aangeven bij het afslaan, en u moet netjes rechts houden waar dat hoort.
Op rotondes verschilt het per bord of u wel of geen voorrang hebt. Dat maakt het soms verwarrend. Maar let goed op de borden, dan weet u meestal genoeg. En in alle gevallen geldt: bij twijfel, remmen.
Helmplicht - Alleen bij specifieke fietsen
Voor de gewone fiets is er geen helmplicht. Dat blijft een persoonlijke keuze, al raden specialisten het zeker aan voor kinderen of ouderen. Gebruikt u een snorfiets, dan bent u sinds 2023 wél verplicht een helm te dragen. En voor een speed pedelec - die snelle elektrische fietsen tot 45 km/u - geldt die regel al langer.
Fatbikes zijn momenteel een heet hangijzer. Vooral onder jongeren zijn ze populair, maar ze zorgen ook voor de nodige ongevallen. Gemeenten en politie roepen op tot strengere regels. Er is op dit moment nog geen helmplicht, maar de discussie loopt.
Kinderen meenemen op de fiets
Een kind achterop? Geen probleem, zolang u een goedgekeurd kinderzitje gebruikt. Dat betekent: stevig bevestigd, voorzien van voetsteunen en bij jonge kinderen ook een rugleuning. Voor op de fiets geldt hetzelfde. En het zitje mag nooit wiebelen of los hangen.
In bakfietsen mogen kinderen ook mee, maar het moet veilig zijn. Zorg voor een goed zitje of een stevige bank met gordel.
Wat kost het u als u zich niet aan de regels houdt
De boetebedragen voor fietsers zijn de afgelopen jaren flink verhoogd. Niet om mensen te pesten, maar om gedragsverandering af te dwingen. Een overzicht van veelvoorkomende boetes:
- Telefoon vasthouden: €170
- Geen verlichting: €75
- Door rood fietsen: €120
- Geen voorrang geven: €120
- Op de stoep fietsen: €75
- Geen reflectie op trappers of wielen: €45
Let op: deze bedragen zijn actueel per 2025, maar kunnen elk jaar worden aangepast.
Controle en handhaving - Geen uitzondering meer
De handhaving op fietsgedrag is de laatste jaren aangescherpt. In drukke steden als Utrecht, Rotterdam en Den Haag ziet u steeds vaker buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) op straat, vooral bij scholen en kruispunten. Ze controleren op verlichting, telefoongebruik en verkeerd gedrag op rotondes.
Vaak beginnen ze met een waarschuwing, maar bij herhaling of duidelijke overtredingen volgt gewoon een boete. Net zoals bij andere sectoren – denk aan de strenge gokwetgeving rondom online casino zonder cruks – wordt er steeds consequenter gehandhaafd.
Hoewel er geen vast promillagegrens voor fietsers is zoals bij autorijders, kunt u wél beboet worden als u dronken fietst. Ziet een agent dat u zwalkt of zich onverantwoord gedraagt? Dan mag hij u aanhouden. In sommige gevallen kan zelfs uw autorijbewijs in gevaar komen.
Zeker rond schooltijden of bij festivals wordt extra streng gecontroleerd. Het doel is niet om u te pakken, maar om het verkeer veiliger te maken voor iedereen.